Kendi kendine yardım grupları karşılıklı yardım ya da destek grupları- grup terapisi çeşitlerinden biridir.

Hızlı gitmek istiyorsan tek başına git. Uzaklara gitmek istiyorsan başkalarıyla birlikte git.

Giderek kendi kendine terapi, kendi kendine baş etme kitaplarının sayısı artıyor. Kendi kendine yardım grupları birbirimize sosyal destek sunarak, kendi kendimize psikoterapi yapalım anlayışını pekiştiriyor.

Bir yandan bireyselleşme, diğer yandan yardımlaşma vurgusunun yapıldığı günümüzde kendi kendine yardım grupları giderek gelişmekteler.

1) Kendi kendine yardım grupları nelerdir?

Kendi kendine yardım grupları düzenli olarak bir araya gelerek bilgi ve destek alış verişi yapan, yardım eden gönüllülerden oluşan bir grup terapisidir.

Amaç belli bir tema etrafında toplanan bireylerin umdukları sosyal veya kişisel değişiklikleri gerçekleştirmede, benzer problemleri aşmada birbirlerine destek olmasıdır.

Gruplar bir terapistin liderliğinde  veya lidersiz olarak devam eder.

Kendi kendine yardım grupları birbirine yardım eden bireyleri bir araya getirir.

Birbirimize ihtiyacımız var. Bunu ne kadar çabuk öğrenirsek, bizim için o kadar iyi. – Erik Erikson

Kendi kendine yardım grupları ABD’den başlayarak tüm dünyaya yayılıyor. ABD’de yaklaşık 25 milyon kişinin dahil olmuş olduğunu düşünülüyor.

Kendi kendine yardım grupları nedir adlı bu yazının özetini aşağıdaki sunumda bulabilirsiniz.

2) Kendi kendine yardım grupları hangi konuları çalışır?

  • Belirli bir kronik hastalığa sahip olan bireylerin oluşturduğu gruplar: MS hastaları, kanser, AIDS, hafıza kaybı, astım, nadir görülen hastalıklar vb.
  • Psikolojik rahatsızlıklar: Yeme bozuklukları, depresyon, korku, sosyal fobi, travmalar, kişilik hastalıkları ve kekemelik.
  • Fiziksel veya psikolojik hastalıkları olan bireylerin aileleri için: Otizmli çocuğu olan aileler için…
  • Madde bağımlılıkları ile ilgili kendi kendine yardım grupları: Uyuşturucu, alkol, psikofarmakolojik ilaçlar..
  • Farklı yaş grupları için kendi kendine yardım grupları: Gençler, ileri yaştakiler..
  • Farklı yaşam evrelerinde olanların oluşturduğu kendi kendine yardım grupları. Yeni ebeveynler, eşcinsel olduğunu açıklama evresinde olanlar, boşanma, menopoz, çocuğunu kaybeden ebeveynler, hamilelik, yalnız babalar, işsizler, yas, ebeveynlerini kaybeden çocuklar…
  • Göçmenler. Almanya gibi Türklerin yoğun olarak göç ettiği ülkelerde özellikle kadınlarla ilgili grup temaları ve Türkiye’ye kesin dönüş destek grupları oluşturulur. Burada aynı dili konuşuyor olmak da önemli bir rol oynar.
  • Diğer kendi kendine yardım grupları: Kıskançlık, yalnızlık, özgüven eksikliği sorunu olanlar… Transseksüel bireyler, vejeteryanlar, kilo problemi olanlar vb.

3) Kendi kendine yardım grupları ne gibi  faydalar sağlar?

– Bilgi ve beceri paylaşımı

Kendi kendine yardım gruplarında benzer problemleri tecrübe edinmiş kişilerin verdiği bilgi desteği daha yardımcı olabilir. Kendi kendine yardım gruplarında bilgi ve duygusal destek verilirken fiziksel destekte bulunulmaz.

İnsanlara yapılan destek ihtiyaçlarıyla örtüşmelidir. Helgeson ve Gottlieb (2000) stresin kontrol edilebilir olduğu durumlarda bilgi yardımının, olmadığı zamanda ise duygusal yardımın daha faydalı olduğunu ortaya koymuştur.

Ortak tecrübe ve anlayışa sahip insanlarla sosyal ilişkiler kurmak, sosyal destek

Profesyonel yardım almak ve kendi kendine yardım etmek kadar sosyal destek almak da önemlidir. İnsanlar hayatta kalabilmek için başkalarına ihtiyaç duyar.

Sosyal destek yetersizliği insan psikolojisi üzerinde olumsuz etki yaratır. Sosyal ilişkileri az olan bireylerin psikolojik hastalıklara yakalanma riski daha yüksektir.

Sosyal destek almayan insanların psikolojik olarak negatif etkilendikleri çalışmalarla ortaya konmuştur.

Mind (2004) İngiltere’de yaptığı çalışmada psikolojik hastalıkları olanların yüzde 84’ünün kendini sosyal olarak izole hissettiğini açıklamıştır. Psikolojik hastalıklar vuku bulduğunda sosyal ilişkiler de etkilenmektedir.

Kendi hikayenden utanma. Başkalarına ilham verebilir.

Grup aidiyeti. Kendi kendine yardım gruplarında insanlar sosyal ve duygusal izolasyondan kurtularak bir gruba aidiyet hissi kazanır.

Yakınlarımız bize ihtiyacımız olan desteği sağlamakta güçlük çekebilirler.

Özellikle travmatik bir olay yaşadığımızda bizi bu olay hakkında konuşmaktan men edebilirler. Konuşmanın bizi daha da kötü yapacağını düşünebilirler. Veya onlarda suçluluk duygusu oluşturması ve yüzleşmek istememeleri gibi nedenleri olabilir.

Aile birlikte travmatik bir hadise deneyimlediğinde aile üyelerinin hepsi farklı baş etme yöntemleri uygulayabilir. Bunlar birbirine tezat içinde olabilir.

Örnek. Yas yaşandığında aile üyelerinden biri sürekli vefat eden kişi hakkında konuşmak isteyabilir. İçlerinde bir başkası sıklıkla mezarlığa gitmek istersen, bir başkası duymak istemez. Mezarlığa gitmeye henüz hazır değildir. Hayatında daha çok normallik arar, gündelik uğraşlara yoğunlaşmaya çalışır.

Normalleşme. Katılımcılar kendi kendine yardım gruplarında yaşamış oldukları problemin gerçekliğini tasdik edebilirler. Diğer insanların yaşadıklarını görmek problemlerini normalleştirir.

Başkalarına yardım etmek

Kendi kendine yardım gruplarında bireyler tek taraflı alıcı rolünden çıkarak hem yardım eden hem de yardım alan birey olurlar.

Özellikle ciddi psikolojik hastalıkları olan birçok kişi sadece alıcı rolüne bürünür. Oysaki başkalarına yardım edebilmek bireylerin kendilerine olan güvenini artırır. Kendi kendine yardım gruplarında aktif olarak tatmin olma dereceleri artar. Daha düşük oranlarda depresyon görülür.

Grup liderine destek. Grubun tanıtılmasında görev alabilirler. Gruba misafir konuşmacı olarak katılabilir, grubun programını hazırlamada ve grubun oluşturulmasında aktif rol alabilirler.

Toplumsal fayda. Örgütlenerek sosyal değişikliklerin olmasına öncülük ederler. Toplumda farkındalığı artırmaya çalışırlar.

Başkalarına yardım ederek kendimize daha fazla yardım etmiş oluruz. Diğerlerine destek sağlayabilmek kendimize güvenimizi artırır.

Sosyal karşılaştırma 

Neden başkalarıyla kıyaslarız kendimizi? Belirsizlik ve stres durumlarında içinde olduğumuz durumu kavramaya çalışırız. Bu haldeyken kabiliyetlerimizi ve duygularımızı başkalarıyla kıyaslama eğilimine gireriz.

Normallik duygusu kazanabiliriz. Yaptığımız kıyas neticesinde onların da benzer problemlere aynı korkular, endişeler, tereddütlerle cevap verdiklerini görürüz.

Rol model alma. Kendi kendine yardım gruplarında bizden daha iyi durumda olan bireylerle kendimizi kıyaslayabiliriz. Böylelikle onları rol model olarak alabilir, onlardan ilham alabiliriz.

Kendimize olan güvenimizi artırabiliriz. Kendi kendine yardım gruplarında bizden daha kötü durumda olanlarla yaptığımız kıyaslama sonucu durumumuzla ilgili daha olumlu duygulara sahip olabiliriz.

4) Kendi kendine yardım gruplarına kimler katılır?

Sosyal desteği azalan bireyler. Modern endüstriyel toplumlarda giderek aile ve arkadaşların sosyal desteği azalmaya başladı. Bunda iş ve öğrenim nedeniyle insanların taşınması da etkili oluyor. Bu gerçekler birçok farklı insanı bir araya getirebiliyor.

  • Etrafındaki insanların onların koşullarını anlamayacağını düşünenler
  • Sırlarını anonim bir şekilde paylaşmak isteyenler
  • Benzer problemlerle başkalarının nasıl baş ettiğini görmek isteyenler

5) Kendi kendine yardım grupları nerelerde buluşur?

  • Psikoterapi merkezleri
  • Belirli bir tema başlığı altında buluşan ve aileleri temsil eden organizasyonlar
  • Sosyal dernekler
  • Hastaneler, klinik ortamlar
  • Okulların sosyal etkinlik odaları
  • Kiliseler ve diğer dini merkezler
  • Bu oda kiralama şeklinde olduğu gibi, kurumlar tarafından, sosyal sorumluluk ilkesi içinde ücretsiz olarak da gerçekleşebilir.

6) Kendi kendine yardım grupları nasıl yönetilir?

Lidersiz kendi kendine yardım gruplarında. Deneysel bilgi öne çıkar, eşitlik ve açıklık ön plandadır. Katılım (yer kiraları dışında) genellikle ücretsiz olur

Liderli kendi kendine yardım grupları daha objektiftir, uzmanlık bilgileri ve koruma ön plandadır.

Lideri olan gruplarda bu görev birçok farklı kişi tarafından yapılabilir. Bunlar;

  • Ruh sağlığı uzmanı liderliğinde olabilir. Bu tarz kendi kendine yardım grupları, grup terapisi gibidirler.
  • Grup yöneticisi başka bir alanda uzmanlaşmış sosyal çalışanlar olabilir.
  • Daha önceden aynı probleme sahip olup, bunu aşan eski grup bireyleri. Örneğin adsız Alkolikler gruplarına, daha önceden alkolü bırakmış, aynı süreçlerden geçen grup üyeleri yöneticilik yapabilmektedir.

7) Kendi kendine yardım gruplarının avantajları

  • Kendi kendine yardım gruplarında aynı problemi yaşayan insanlar ön yargısız bir güven ortamı oluşturur
  • Katılımcılar grupta kendilerini kabul edilmiş hissederler.
  • Bireylerin sorunlarını kabullenmeleri kolaylaşır.
  • Bireyler yaşadıkları problemlerde yalnız olmadıklarını görürler. Grup aidiyet hissi ve umut verir.
  • Özellikle bazı fiziksel kısıtlamalar yaşayan insanlar izolasyondan kurtulurlar.
  • Ekonomik hatta bazen ücretsizdir.
  • Stresle, kişisel ve sosyal değişimle nasıl başa çıkabileceklerini öğrenebilirler.
  • Kendi kendine yardım grupları lider olmadan ayakta durarak bireyleri güçlendirebilir. Kendilerine olan güveni artırabilir. Kendi kendine yeterli hale getirebilir.
  • Gruplar sosyal kabiliyetleri artırabilir.
  • Birlikte utanç ve toplum tarafından damgalanmış olmakla nasıl baş edebileceklerini öğrenebilirler.
  • Bir krizi aşmış üyeler, yeni başlayanlar için örnek teşkil edebilirler. Bu şekilde hem yardımcı olan, hem de yardım edilen bireyler kazanç sağlamış olurlar.
  • Diğer bireylerle kıyaslayarak kendilerine rol model seçebilirler ve onların faydalı davranışlarını taklit edebilirler.
  • İçlerinde oldukları durum normalleşebilir.
  • Kendi kendine yardım gruplarında ki diğer katılımcıların durumunun iyiye gittiğini görmek umut kazandırabilir.
  • Faydalı bilgi alış verişleri meydana gelebilir.
  • Kendilerine dışarıdan bakıldığında nasıl göründüklerini diğer üyelerden gelen geri bildirimlerle öğrenebilirler.
  • Katılımcılar grup içinde ağır duygu yoğunluklu meseleleri hakkında konuşarak rahatlamış olurlar.
  • Kendi kendine yardım grupları yeni üye kabulünde diğer grup terapisi çeşitlerine göre daha kabullenicidir.
  • Grup terapisinden farklı olarak kendi kendine yardım grupları çoğu kez anonimdir.

8) Online kendi kendine yardım grupları

Ruh sağlığı hizmetleri genelde bireye özel olarak verilmektedir. Bunun sonucunda hasta olduğu belirlenen birey birçok hastalık damgası ile izole edilmektedir. Oysa içinde bulunduğumuz sosyal ortamın, edindiğimiz sosyal desteğin psikolojimiz üzerindeki etkisi kanıtlanmıştır.

Kendi kendine yardım grupları artık online ortamda organize olma şansı elde etmiştir. Online terapi uygulamalarının aksine grup bir terapist olmadan da bir araya gelebilir.

Online kendi kendine yardım gruplarına katılım sağlamak zahmetsizdir. Kolaylıkla anonim kalınabilir. Ayrıca nadir görülen temalara sahip uzakta yaşayan insanlar da bir araya gelebilirler.

Fakat bu tarz gruplarda birçok yanlış bilgi de yayılmaktadır. Örneğin; hastalar birbirine kullandıkları ilaçları sorarlar. Anonim ortamda saygısızlık ya da cesaret kırıcı geri bildirimler daha sıklıkla gelebilmektedir. Maalesef ilaç paylaşımı grup terapilerinde de en çok canımı sıkan hususlardan biri.

9) Adsız Alkolikler kendi kendine yardım grupları nedir?

12 adımda alkolden kurtulmayı amaçlayan bir kendi kendine yardım terapi grubu modelidir. Adsız Alkolikler kendi kendine yardım grupları arasında en çok rağbet görenidir ve din vurgusuna sahiptir.

Adsız Alkolikler (AA), şüphesiz ki kendi kendine yardım grupları arasında en meşhurudur. William Griffith Wilson ve Robert Holbrook Smith tarafından 1935’te kurumuştur.

Şu anda üç milyonun üzerinde üyesi olduğu düşünülen AA grupları 12 adım modeline dayanır. Bu modelde bireylerin öncelikle, alkolü bırakma kararı almaları gerekir. Katılım için tek ön koşul budur.

Bıraktıkları günleri sayarak, belirli aralıklarla kendilerine ayıklık hediyesi dedikleri üzerinde bırakmış oldukları süreyi yazan madalyonlar taşırlar.

Daha önceden bu gruplara üye olan ve içki içmeyi bırakmış kişilerin desteği sağlanır.

Alkolizmi yakalandıkları bir hastalık olarak görür, eğer içmeye geri dönmezlerse, hastalıklarının ilerlemeyeceğine inanırlar.

Adsız Alkolikler Duası

Tanrım değiştiremeyeceğim şeyleri kabul edebilmem için huzur, değiştirebileceklerim için cesaret ve aradaki farkı anlayabilmem için akıl ihsan eyle.

10) Adsız Alkolikler 12 Adım Modeli nedir?

  1. Alkole karşı güçsüz olunduğunu ve hayatın kontrolden çıktığını kabul etmek.
  2. Daha üstün bir kuvvetin akıl sağlığını kazandırabileceğine inanmak.
  3. Arzu ve yaşantıları, Tanrının iradesine terk etmeye karar vermek.
  4. Kendini aramaya koyulmak ve korkusuzca moral envanterini hazırlamak.
  5. Tanrıya, kendine ve bir başka kişiye zaaf ve kusurlarını itiraf etmek.
  6. Yaratıcının bütün kusurları düzeltmesine hazır hale gelmek.
  7. Tevazu içinde Tanrı’dan tüm kusurlardan azat edilmeyi istemek.
  8. İncitilen ve kırılan kimselerin bir listesini yapmak ve onlara karşı yapılan hataları tamire karar vermek.
  9. Kendilerine karşı hata işlenmiş kişilerden mümkün olduğunca doğrudan özür dilemek. Başkalarına zarar verebileceği durumlarda ölçülü ve temkinli davranmak.
  10. Kişisel envanter yapılarak, yanılgının fark edildiği durumları kabul etmek.
  11. Dua ve tefekkür yoluyla Tanrı ile bilinçli ilişkileri devam ettirme gayreti. Tanrıya onun hakkımızdaki tasavvurlarını açıklaması ve onları yerine getirebilmek için kuvvet ihsan etmesi için dua.
  12. Önceki basamakların getireceği inanç dolu uyanışa varınca bu mesajı diğer alkoliklere götürmeye ve o kuralları bütün ilişkilerimizde uygulamaya karar vermek.

Adsız Alkolikler programı birçok farklı gruplara örnek teşkil etmiştir. Bunların arasından bazıları şunlardır;

  • Adsız Kumar Bağımları
  • Adsız Kokain Bağımlıları
  • Adsız Uyuşturucu Bağımlıları Yakınları
  • Adsız İşkolikler

Sonradan gelen anonim gruplarından bir kısmı bu 12 adımı uygulamazlar. Bunun nedeni farklı psikolojik modelleri uygulama isteği ve AA modelinin dini vurgusudur.

11) Terapi toplulukları nelerdir?

Terapi toplulukları nedir? Hastaların ve psikoterapistlerin bir arada yaşadığı, hastaların kendi terapilerinde etkin rol oynadıkları grup terapisi ve beceri edinme programlarının yapıldığı topluluklardır.

  • Genelde şehir dışında bir evde toplanılır.
  • Katılımcılar farklı sosyal görevler ve sorumluluklar alırlar.
  • Oldukça planlı ve organize edilmiş bir yaşam modeli sunar.
  • Uzun süreli bir tedavi gerektirir (yaklaşık bir yıl).
  • Oldukça masraflı olmakla birlikte etkilidir.
  • Tedavinin bitiminde dışarıdaki ortama uyum sağlamaları için yarı geçiş evleri temin edilebilir.
  • Terapatik topluluklarda iyileştirici etkiyi maddeden uzak kalma, sosyal destek, temsili öğrenim ve uğraş verir.
  • Topluluk üyelerinin birbirlerine karşı açık olmaları ve geri dönüşümlerde bulunmaları beklenir.
  • Ödül ceza sistemi uygulanabilir. Zamanla tedaviye uyumlu davranan hastalara ayrıcalıklar verilebilir.
  • Diğer terapi yöntemlerine cevap vermemiş bireyler yönlendirilebilir.
  • Psikoterapist ile hasta arasındaki hiyerarşi yıkıldığı için katılımcılar otonom olabilirler.
  • Grup içindeki etkileşimler grup terapilerinde analiz edilebilir.
  • Madde bağımlılıkları topluluklarında detoksifikasyon amaçlanır.

Kendi kendine yardım grupları hakkında eklemek istediklerinizi lütfen benimle paylaşın.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu yazın.
Lütfen buraya adınızı yazın.