İntikam nedir, intikam psikolojisi

3
12967
intikam nedir

intikam nedir? öç alma hissinize karşı neler yapabilirsiniz?

1) İntikam nedir?

  • Öç alma bize haksızlıkta bulunmuş bireylere zarar vermemizdir.
  • Öç almak kötülüğe kötülük ile karşılık vermektir.
  • İntikam normların ve yasaların yokluğunda üstlenilen ilkel adalettir.
  • Misilleme yapmak, öç almak, hesaplaşmak.
  • Kanununların dışına çıkarak yapılan yanlışı düzeltmek.
  • Yapılan ya da algılanan bir yanlış sonucunda yaşanan keder ile bir kişiye ya da gruba karşı zarar verici davranışta bulunma.
  • Hukuku çiğneyen ve hukuku ortadan çıkartan vahşi adalet (Francis Bacon).

2) İntikam alma şekilleri

Her ne kadar intikam almak diyince film sahnelerinin aşırı uçları aklımıza gelsede etrafımızda genellikle şu gibi davranışlarla karşılaşırız.

Değerli eşyalarına zarar vererek intikam almak

  • Sıklıkla aile içinde, kardeşler arasında görülebilir.
  • Bu genellikle arabalarına zarar verme şeklinde olur.
  • Değer verdiği eşyaları bozmak.
  • Değerli eşyalarını başkalarına vermek.

 

Hayatı onlar için zorlaştırarak öç almak

  • Eşyalarını saklamak. Bu bilgisayarda dosyalarını saklamak da olabilir.
  • Bir çok spam mail gönderen adreslere adlarını yazmak.
  • Gelen zamlardan sonra köprülerde ücreti bozuk para ile ödemek bu türden bir intikamdır.

 

Toplum içinde rezil ederek intikam almak

  • Herkesin yapılan ihlalden haberdar olmasını sağlanmaya çalışılabilir. Örneğin, kadınların kendilerini aldatan kocalarını ifşa etmeleri bu türdendir.
  • Bunu son zamanlarda insanlar kolaylıkla sosyal medya aracılığıyla yapıyorlar.
  • Böyle bir davranışın onlara benzemek olduğunun farkında olun.
  • Bu tarz bir adım tehlikeli olabilir. Husumette olduğunuz kişide sizden intikam alma yoluna gidebilir.

 

İlahi adaletin olması için dua etmek

Birey kendisi direkt bir şey yapmasa da, Allah’tan bir felaket yağdırmasını bekler. Bu beklentinin gerçekleşmemesi birey için yıkıcı olabilir. İlahi adaleti bekleyerek kendi hayatına yoğunlaşması ise affetme sürecini hızlandırabilir.

 

Kendilerinin daha iyi durumda olduğunu kanıtlamaya çalışarak öç almak

  • Bunuda genellikle sosyal medya aracılığıyla yaparlar. Eğlence yerlerine giderek arkadaşlarıyla mutlu resimler paylaşırlar.

 

Aşırı derecede iyi davranarak intikam almak

Karşıdaki kişiyi mahçup etmek hedefleniyor olabilir. Bu şekilde yaptığı yanlışın farkına varması sağlanmaya çalışılabilir.

 

Pasif bir şekilde beklemeyerek öç almak

  • Yardıma ihtiyaç duymalarını bekleniyor olabilir. İhtiyaç duyduklarında reddedilirler.
  • Özellikle iş ortamlarında işe yarayabilir. Sürekli sizi haksız yere eleştiren kişi olumlu yaklaşımlarınızı görmezden gelebilir. İhtiyaç duyduklarında cevap vermeyerek mesajınızı iletebilirsiniz.
  • Ev arkadaşlıklarınızda ya da aile bireylerinizde uygulayabilirsiniz. Örneğin, sürekli yemeklerinizi eleştiren ev arkadaşınıza yemek yapmazsınız. Böylelikle yaptıkları hatanın farkına varabilirler.
  • Bütün bunları yapmayı arzuluyor olabilirsiniz. Fakat intikam alma davranışlarına girmeden önce intikam almanın kısa ve uzun vadeli etkilerine göz atmanızda yarar var.

En iyi intikam büyük bir başarıdır. – Frank Sinatra

İntikam psikolojisi

İntikam almak birçok filme, edebiyat eserine konu olmuştur. Peki ama günlük hayatımızın bir parçası olmalı mı? Her ne kadar yanlış bir davranış olarak da görülse, birçok insan öç alma isteğinden uzak duramaz.

Peki intikam aldığımızda beynimizde neler gerçekleşir ve sonuçları bizim için neler olur.

3) İntikam almanın kısa vadeli etkileri

Deney

Bir grup İsviçreli bilim insanı, intikam alma sırasında beyinde meydana gelen süreçleri incelediler. Aralarında bir oyun oynayan bir grup arasında birbirlerine haksızlık yapanlar vardı. Araştırmacılar haksızlığa uğrayanlara öç alma şansı verdi. Bu şansa kavuşan grup üyelerinin tamamı öç almayı kabul etti ve intikam aldıklarında kendilerini daha iyi hissedeceklerini düşündüler.

Öç almayı düşünme süreçleri esnasında beyin aktivitelerini gözlemledi. İntikam alanların beyinlerinin caudate nucleus bölgesinde (beynin ödül süreçlerini yöneten bölümü) aktivite görüldü. Benzer bir aktivite uyuşturucu alındığında da gözlemlenebilir.

İntikam deneyi şunu ortaya koydu. Öç alınırken birey büyük bir ödül duygusu yaşar. Peki uzun vadede birey bu ödül duygusunu yaşamaya devam eder mi?

İntikam alma yolculuğuna çıkmadan önce iki mezar kaz. – Confucius

4) İntikam almanın uzun vadeli etkileri

Öç alan birey beyninde ödül almış hissi yaşar. Fakat bu uzun süreli değildir.

Misilleme yapmak başlangıçta bireye pozitif duygular versede, öç almayı istediğiniz yaranın uzun süre açık kalmasını sağlar. Bu nedenle intikam tatlıdır denir. Fakat bu tat ağızda uzun süre kalmaz.

Oysaki filimlerde gördüğümüz kahramanlar intikamlarını aldıktan sonra meseleyi sonlandırabilirler. Gerçekte ise böyle olmaz.

İntikam almaya çalışan adam iyileşebilecek olan yaralarını açık tutar. – Francis Bacon

5) İntikam almak öfkeyi azaltır mı?

İntikam almak öfkeyi azaltmaz tersine artırır. Çünkü birey daha uzun süre konuyu düşünür. İnsanlar öç almadıkları zaman yaşadıklarını daha küçültme eğilimine girerler.

“İntikam alma gereği duymadım. Zira çok büyük bir şey değildi zaten.” Bu şekilde davranarak affedebilir ve olaydan sıyrılarak başka konulara yoğunlaşabilir.

Ama insanlar öç aldıklarında, artık kendilerine yapılan yanlışı küçümseyemezler. Bunun tersine tekrar tekrar bunu düşünür ve kendilerini daha kötü hissederler.

Bize yapılan haksızlıkları affetmezsek bizim ve başkaları için yıkıcı olan korku, öç alma ve öfke gibi duygulara kapılabiliriz.

Göze göz bütün dünyayı kör bırakır. – Gandhi

6) Öç almanın faydaları olabilir mi?

Adaleti sağlamak. Kimilerine göre intikam alma güdüsü adeletin sağlanmasına yardımcı olur.

Önleyici olarak intikam korkusu. Kötü bir şey yapmayı arzulayan insan ileride kendisinden intikam alınabileceği korkusuyla fenalık yapmaktan kendisini alıkoyabilir. Örneğin, bir çoğumuz tehlikeli bir hayvana zarar vermekten, ileride annesi öç alır korkusuyla vazgeçeriz.

Sosyal birlik. Bir grup başkalarına tarafından zarara uğratıldıklarında, öç alma arzusuyla sosyal işbirliği sağlayabilirler.

Ama birçok zaman insanlar hiçbir fayda elde etmeyi ummadan sadece intikam almak için intikam alırlar.

7) İntikam almak tehlikelidir

Öç orantısız olabilir. İnsanların yaptığı misilleme orantısız ve çok tehlikeli olabilir. Örneğin, okulda hayal kırıklığına uğrayan çocukların silahla ateş etmesi, terk edilen kocanın eşini öldürmesi gibi.

Farkındalık. Öç alan kişiyi sadece öç almış olmak memnun etmez. Misilleme yapılan kişinin yaptığı ihlal ile kendisinden alınan öç arasında ki ilişkiyi bilmesi gerekir.

Yani öç alan kişinin tatmin olması için, intikam aldığı kişinin kendisine neden misilleme yapıldığını bilmesi gerekir. Oysaki çoğu zaman intikam alınan kişi başına gelenlerle önceki hataları arasındaki ilişkiyi kuramaz. Haksızlığa uğratıldığını düşünür.

8) İntikam alma isteğine karşı ne yapabilirsiniz?

Peki öç almak yerine ne yapmalıyız. Yoğun öç alma isteğiyle nasıl baş edebiliriz. İntikam duygusuyla sağlıklı bir şekilde baş edebilmenin farklı metodları bulunur.

Farkında olun

Öç alma hislerinizin farkında olmak ilk adımdır. Uğradığınız haksızlık karşısında öç alma hislerinizin olması doğal. Güveniniz kırılmış durumda olabilir.

Her ne kadar öç alma hissi size güzel bir duygu veriyorsa da gerçekte öç almak aynı şekilde tatmin vermez. İntikam almak güveni yeniden bina etmez. Çoğu zaman iki taraf içinde adalet yerini buldu hissini vermez.

Önce sakinleşin sonra karar verin

Duygularınız sakinleşmeden ve tekrar mantıklı düşünmeye başlamadan bir karar vermeyin.

İntikam soğuk yenen bir yemektir sözü bir anlamda bunu ifade eder. İşin sıcağında atacağınız hamlelerin sonucunda pişmanlık duyabilirsiniz. Daha fazla acı yaşanmasına sebep olabilirsiniz.

İntikam alıp da sonunda pişman olmaktansa, affedip de pişman olmak daha iyidir. – Cafer bin Muhammed

Güven kaybınız gerçekçi temellere mi dayanıyor?

Bütün kanıtlar elinizde mi. Eğer değilse bir adım atmadan, bir karara varmadan önce her şeyin açıklığa kavuşması için bekleyin.

Eğer gerçekten güven kaybınız gerçek temellere dayanıyorsa, bu durumda yapabilecekleriniz güveni yeniden bina etmek ya da farklı bir yönde ilerlemek olabilir. Belki bir yanlış anlama vardır. Ya da yanlış iletişim. Belki de problem çözülebilir.

İntikam almak istediğiniz kişiyle konuşun

Sizi kıran bireyle bir konuşma yaparak durumunuzu açıklamanız mümkün olabilir mi. Böyle bir şey yapmayı karşı taraftan bir davranış değişikliği umudunuz olmasada faydalı olabilir. Bunun sizin için kırıcı bir deneyim olup olmayacağını gözden geçirmenizde yarar var. Böyle bir karşılaşma daha fazla kırılacak durumlara düşmenizede sebep olabilir.

Sizi kıran kişi sizi dinlemeye hazır olabilir de olmayabilirde. Bazen düşüncelerinizi ifade etmek sizin için faydalı olabilir. Karşı tarafın af dilemesi de bir nebze olsun kendinizi daha iyi hissetmenizi sağlar. Böyle bir iletişim içine girmek, karşı tarafada sizden özür dileme fırsatı verir.

Görmezden gelerek intikam alın

Bazen hiçbir şey yapmadan geriye çekilmek en büyük intikamdır. Bizi provake etmeye çalışan kişinin istediklerini yerine getirmemiş oluruz. Sürekli üstlerine giderseniz ya da onlara hakaret ederseniz, size yaptıklarında ne kadar haklı oldukları izlenimini verirler. İnsanlar arasında yaptıklarınızı haketmişsiniz yorumlarını yaptırırlar.

Onlardan uzak durarak hayatınızdan çıkarabilirsiniz. Böylelikle unutup affedebilirsiniz.

Görmezden gelinmek sizi kızdıran bireyler için büyük bir hayal kırıklığı olabilir. Özellikle sizi başkaları önünde utandıran kişilere uyguladığınızda faydalı olabilir. Örneğin, okulda mobing uygulayanlara ya da işyerinde sizinle dalga geçen bireylere karşı.

Başkalarını affedemeyenler, kendilerinin geçmek zorunda kalacağı köprüyü yıkarlar. – George Herbert

Yaşadıklarınızdan kazandığınız tecrübelere odaklanın

Problemle ilgili gözünüzden kaçan şeyler oldu mu? Kime güvenebileceğiniz konusunda yeterince dikkatli davrandınız mı? Öğrendikleriniz ışığında hayatınızda pozitif ne gibi değişiklikler yapabilirsiniz? Bu tecrübenin sonucunda kendinizi nasıl görüyorsunuz?

Diğer kişinin size nasıl davrandığını göz ardı ederek, kendi değerlerinize odaklanmalısınız.

Kendi kontrolünüzde olan şeylere ve bir sonraki adımınıza odaklanın

Kendinizi savunuyor olmak güzel bir davranış. Fakat bunu pozitif anlamda yapmanızda yarar var.

Diğerlerinin davranışları sizi değil kendilerini tanımlar. Sizin nasıl yanıt verdiğiniz ise sizi. Bir çok durumda diğerlerinin sizi kızdıran davranışları olabilir. Siz bu durumlara intikam alma hislerinden sıyrılarak cevap verebilirsiniz.

Kendi hedeflerimize yoğunlaşmak ve başarıya ulaşmak bizim için çok daha faydalı olabilir. Kendi büyümemize ve kendi isteklerimizi elde etmek için kullanabiliriz enerjimizi.

Affetmek, iyi insanların intikamıdır. – Friedrich Schiller

İntikam almak yerine affetmek

Affetmekte meseleyi sonlandırabilmemizi sağlar. Misilleme yapmak ise yaralarımızı yeniden açar ve daha da derinleşmesine sebep olur. Bu şekilde karşımızdaki kişiyi değil kendimizi cezalandırmış oluruz.

İlginizi çekebilir: AffetmekKendini affetmek

Yazıda kullanılan kaynaklar – intikam nedir?

Science of People 

Psychology Today

İntikam psikolojisi hakkında eklemek istedikleriniz varsa lütfen paylaşın.

3 YORUMLAR

  1. Tuba hmm Merhaba. .ilk kez bir yazınızı okudum ve inanin ilaç gibi geldi. Allah hep iyilerle karşılaştırsin hepimizi ve hiç o intikam cenderesine girmeyelim insallah… o kadar zor ki insanin nefsiyle savasi ..harikasiniz. .

  2. Hocam çok güzel yazmışsınız elinize, yüreğinize sağlık.
    Fakat benim durumum biraz farklı 10 yıllık dostum ile sevdiğim kadın beraberlik yaşamışlar ben bunu öğrenince hiç bir şey yapmadım yüzlerine de vurmadım ikisini de hayatımdan çıkardım ve görmezden geldim sanırım ben görmezden geldikçe çıldırıyorlar ve benim etrafım da ki insanlarla aramı bozmaya çalışıyorlar hakkım da yalan yanlış haberler çıkarıyorlar ben saygınlığı, itibarı olan bir bireyim. Her geçen gün damarıma daha çok basıyorlar sabredemiyorum artık intikam ve kin duygularım doldu taştı dayanamıyorum zarar vermek istemiyorum kimseye bana verebileceğiniz bir tavsiye var mıdır? Yoksa çıldırcam artık.. şimdiden teşekkür ederim..

Comments are closed.